Pułk 12. Piechoty Księstwa Warszawskiego
2. batalion, 2.kompania

 

Taktyka armii rosyjskiej w dobie wojen napoleońskich - Aleksander i Jurij Żmodikow

Czytając popularne pozycje dotyczące wojen napoleońskich, często napotykamy się na punkt widzenia autora, z którego dociera do nas obraz ulegający pewnej profrancuskiej aberracji. Co intrygujące, nie zawsze ten trend idzie w parze ze skłanianiem się pisarza ku sprawie Napoleona Bonaparte. Wynika on czasem z braku solidnej podstawy do przedstawienia nieocierającej się o banał i komunały charakterystyki strony przeciwnej.

Mnie osobiście szczególnie doskwierały tego typu braki w przypadku opisywania wojsk rosyjskich. Większość pozycji, jak jeden mąż, pisze o mało błyskotliwych oficerach bez inicjatywy, niezłomnej postawie rosyjskiego żołnierza - jego odporności na trudy i niedostatki, odwadze stania pod ogniem i wytartej do znudzenia maksymie Suworowa "kula głupia, bagnet zuch".
Kagankiem, który rzuca światło na to skryte w cieniu prawdziwe oblicze armii carskiej, jest bez wątpienia praca Aleksandra i Jurija Żmodikowów "Taktyka armii rosyjskiej w dobie wojen napoleońskich". Pozycja przekrojowo opisuje rosyjskie wojska posługując się stosunkowo prostym i przejrzystym schematem.
Temat podzielono w dwóch wymiarach. Pierwszą osią podziału jest czas i w tej dziedzinie przechodzimy od czasów Pawła I, przez pierwsze wojny z rewolucyjną Francją, przez kampanie szczytowe dla napoleońskiego Cesarstwa, po Wojnę Ojczyźnianą i dwie ostatnie wojny 1813 i 1814 roku. Drugim wymiarem są rodzaje wojsk, jakie znajdowały się w armii Romanowów tj piechota, artyleria, kawaleria (każdy z rodzajów jest również dzielony wg odpowiednich kategorii). Przyjęta konwencja skutkuje opisami trzech typów sił w różnych odcinkach czasu, a nie opisem jednego typu w całej rozciągłości epoki.
Każdy z rozdziałów książki jest niejako przecięciem wartości z jednej osi z wartością z drugiej. Rozdziały nie są równe. Oznacza to, że autorzy nie rozłożyli jednakowych akcentów na każdy opisywany etap rozwoju formacji. W każdym z nich skupiają się na innych aspektach. Dla przykładu, w opisywanych latach panowania Pawła I, więcej dowiadujmy się o szkole żołnierza, podstawowych manewrach wykonywanych przez bataliony. W kolejnych odnajdujemy wyczerpujące opisy stosowania wojsk liniowych w tyralierze, użycia niepowtarzalnej w skali Europy siły jaką byli Kozacy, rozwoju pretendującej na bycia najlepszą na kontynencie artylerii i inne. W poruszanych kolejnych etapach ewolucji sił zbrojnych poruszone wcześniej tematy nie zawsze są już tak mocno akcentowane. Nie jest to wada, gdyż wektory głównych zmian są na bieżąco opisywane, wymaga to jednak uważnego śledzenia rozwoju sytuacji.
W każdym rozdziale odnajdujemy liczne nawiązania do materiałów z epoki. Przytaczane wspomnienia, artykuły z prasy fachowej opisują rzeczywiste realizacje regulaminów w praktyce. Niekiedy wyłuszczają kulisy postępowania wbrew tymże, a także sztabowym rozkazom, gdyż realia pola walki nie wytrzymywały zderzenia z wytycznymi teoretyków. Interesujące są porównania zachowań w polu różnych dowódców, opinii o nich ówczesnych analityków wojskowości tudzież oficerów.
To co nadaje pozycji smaku i jakości, to pokuszenie się o opisy aspektów morale i osobowości rosyjskiego żołnierza. Odnajdujemy tam m.in. przytoczone (i okraszone komentarzem) wskazania carskich dowódców o stosowaniu słynnego okrzyku "Ura!", który jak pokazują doświadczenia - paradoksalnie mógł działać destrukcyjnie dla posługujących się nim oddziałów.
Gdy temat przemian poszczególnych formacji armijnych powoli zaczyna się wyczerpywać (w obszarze obranej przez autorów konwencji), środek ciężkości opisywanych aspektów zaczyna przechylać się z czysto organizacyjnych, na obszary taktyki wysokiego szczebla i rozważania losów bitew. Naturalnie, głównym "daniem" tej części książki są dywagacje na temat starcia pod Borodino. Poza nim, interesujące są również przypadki z wojen z Turcją.
Zgłębiając "Taktykę armii..." czytelnik przybliża się do tej wielkiej i (ze względu na ubogą krajową literaturę) enigmatycznej siły jaką była armia rosyjska czasów napoleońskich. Czasem zastanawia się, jak to możliwe, że armia ta tyle razy nie dotrzymała placu boju Wielkiej Armii. To chyba można jednak tłumaczyć tym, że w opisywaniu wad autorzy byli, w zrozumiały chyba sposób, nierównomiernie mniej dociekliwi jak przy opisywaniu silnych stron tego organizmu.
Książka, na polskim rynku, prawdopodobnie nie ma żadnej realnej konkurencji w swojej kategorii. Żadna inna w podobnie analityczny sposób nie podchodzi do tematu rosyjskich wojsk czasów Napoleona. Czyni to z niej obowiązkowy element kolekcji każdego miłośnika epoki.

Spis treści:
Rozdział I - Armia Rosyjska w XVIII wieku
Wprowadzenie
Reformy Pawła I
Regulamin piechoty z 1796 roku
Jegrzy
Regulamin kawalerii z 1796 roku
Artyleria
Kampania 1799 roku

Rozdział II - Rozwój taktyki wobec osiągnięć Rewolucji Francuskiej (1801-1809)
Wprowadzenie
Piechota
Kawaleria
Artyleria
Taktyka wyższego szczebla
Taktyka w walkach z Turkami

Rozdział III - Wpływ zwycięstw Napoleona na zmiany w taktyce (1810-1814)
Wprowadzenie
Piechota: Organizacja - Teoria, regulaminy, instrukcje i szkolenie - Szyki bojowe i taktyka - Taktyka tyralierska
Kawaleria: Organizacja, uzbrojenie i wyposażenie - Teoria - Regulamin i szkolenie - Taktyka - Kozacy
Artyleria: Amunicja i wyposażenie - Teoria, instrukcje i szkolenie - Organizacja - Szyki i taktyka - Fortyfikacje polowe
Taktyka wyższego szczebla

Napisz co myślisz:




© mail: admin na pulk12.pl