Pułk 12. Piechoty Księstwa Warszawskiego
2. batalion, 2.kompania

 

"Cesarskie bagnety" - George Nafziger

Pozycja, którą chcemy dziś polecić to praca znanego badacza tematyki czasów napoleońskich - George'a Nafzigera. Jego książka "Cesarskie bagnety - Taktyka napoleońskich baterii, batalionów i brygad na podstawie regulaminów z epoki" to niezwykle interesujący elementarz wiedzy dotyczącej taktyki pola bitwy początków XIX wieku.

Autor, zawodowy wojskowy, ze znawstwem "rozbiera" epokowe regulaminy, listy dowódców, raporty i traktaty wojenne oraz podejmuje się próby wyrafinowania z nich esencji taktyki napoleońskiego pola bitwy.
Analiza porównawcza przyjętych przez różne nacje rozwiązań pozwala autorowi doszukiwać się reguł i prawideł tłumaczących przewagę jednych armii nad drugimi. Ujęcie ich następnie na osi czasu dozwala zaobserwować ewolucję poszczególnych aspektów taktycznych i wypunktować rezultaty, na jakie te zmiany się przekładały.

Nafizger stara się stworzyć kompendium obejmujące swoim zakresem wszystkie typy broni. Podążając za spisem treści, poznajmy następujące jednostki i problemy pola walki:

1. Podstawy napoleońskiej piechoty
Piechota liniowa; techniki manewrowe; sposoby prowadzenia ostrzału; celność ostrzału; rodzaje salw; bagnety

2. Taktyka piechoty
Linia; dwuszereg kontra trójszereg; kolumny; czworobok

3. Manewrowanie batalionami
Francja 1800-1808; Francja 1808-1815; Wielka Brytania 1795-1815; Prusy 1788-1799; Prusy 1799-1806; Prusy 1806-1815; Rosja; Austria; zakończenie

4. Piechota liniowa
Historia lekkiej piechoty; strzelcy; taktyczne zastosowanie lekkiej piechoty; walka w tyralierze z perspektywy Amerykanów; narodowe formacje lekkiej piechoty

5. Manewrowanie brygadami
Operacje na szczeblu brygady; brygada; poglądy Meuniera na temat taktyki na szczeblu brygady; poglądy Neya na temat taktyki na szczeblu brygady

6. Taktyka rewolucyjnej Francji: kolumna szturmowa i pozostałe formacje w walce
Udokumentowana taktyka rewolucji; szyk mieszany; kolumna szturmowa; doświadczenia hiszpańskie; czworoboki

7. Taktyka i jakość kawalerii podczas rewolucji i wojen napoleońskich
Teoretyczne zastosowanie kawalerii; formacje ofensywne; zwiad przed atakiem; przekraczanie linii; kawaleria kontra czworobok; ataki na szczeblu brygady; przebieg ataku; potyczki kawaleryjskie

8. Taktyka kawalerii: teoria w praktyce

9. Manewrowanie pułkiem kawalerii
Manewrowanie „trójkami” i „czwórkami”; kawaleria francuska; kawaleria brytyjska; kawaleria pruska; kawaleria austriacka

10. Artyleria podczas wojen napoleońskich
Rodzaje artylerii; organizacja taktyczna; wyposażenie artyleryjskie; amunicja francuska; amunicja innych narodów; pocisk sferyczny lub szrapnel; zasięg i celność; jaszcze amunicyjne; dostawy amunicji; taktyka baterii; filozofia wykorzystania artylerii; francuski sposób wykorzystania artylerii; austriacki sposób wykorzystania artylerii; pruski sposób wykorzystania artylerii; brytyjski sposób wykorzystania artylerii; rosyjski sposób wykorzystania artylerii

11. Działania połączonych rodzajów broni
Związek pomiędzy trzema rodzajami broni; czym są działania połączonych rodzajów broni?; historyczne siły złożone z połączonych rodzajów broni

12. Wielka taktyka i operacje strategiczne
System dowodzenia; wywiad; manewry strategiczne; szybkość i rozmiary maszerujących armii; historyczne opisy strategicznych marszów; poruszanie się w obliczu nieprzyjaciela; korpus rosyjski; korpus austriacki; przecinanie się kierunków marszu; maszerujące armie; wielkie marsze taktyczne; poglądy Jominiego na temat rozkazów marszowych i strategii; napoleoński system manewrowania strategicznego

Jak widać, zakres podejmowanej przez autora problematyki jest imponujący. Czy poradził sobie z ogromem materiału?

Na pewno dobrze wywiązał się z problematyki rzemiosła pojedynczych żołnierzy, plutonów i batalionów. Bogata baza źródłowa i regulaminy pozwalały, po przyjęciu pewnych warunków brzegowych, na sprawną i przejrzystą analizę działań wojsk.

Interesująco prezentuje się rozdział o artylerii. Przedstawione wyliczenia wagomiarów, skuteczności poszczególnych typów armat, efektywności ostrzału na ustalonych odległościach od celu, dają zupełnie nowy obraz na typ broni, który w popularnych (pamiętnikarskich) przekazach jest nieco fetyszyzowany, za pewne ze względu na grozę jaką artyleria budziła.

Wciągające są rozdziały podejmujące się problematyki kawalerii. Rozebranie takich kwestii jak stosunek liczby kadry (pod-)oficerskiej do zwykłych żołnierzy, skonfrontowanie danych statystycznych z efektywnością bitewną w różnych nacjach (z uwzględnieniem predyspozycji do jeździectwa) to spojrzenie bardzo interesujące i uświadamiające czytelnika na aspekty, których istnienia do tej pory mógł sobie nie wyobrażać.

Choć badania trzech rodzajów broni są przeprowadzone systematycznie, wg ustalonego klucza, nie są pozbawione błędów. Jest ich nawet całkiem sporo. Co było ich przyczyną? Mogę zgadywać, lecz to nie miejsce na spekulacje co wprowadziło autora na manowce. Szczególnie, że wydawca pierwszej polskiej edycji książki, wydawnictwo NapoleonV, dokonało słusznego kroku powierzając redakcję pracy panu Mariuszowi Promisowi. Przypisy redakcyjne prostują szereg błędów Nafzigera, a także porządkują wiele tematów przedstawionych nie zawsze w dobrze zrozumiały sposób.

Książka ma też swoje słabsze oblicze. Są to rozdziały niedopracowane (niemal przepisane traktaty Ney'a), albo sprawiające wrażenie wciśniętych do książki na siłę (analiza dysertacji Dedona). Powstały zapewne z ogromu analizowanych przez autora materiałów. Nie do końca zostały jednak oszlifowane i ujęte w spójne ramy, aby mogły podnieść realną wartość dzieła. Umieszczone zostały na końcu podręcznika, co może też miało odzwierciedlać charakter dodatków, luźnych rozważań poza głównym tematem pracy.

Ogólna ocena "Cesarskich bagnetów" to dobry z plusem. Uważam ją za elementarz dla każdej osoby zainteresowanej wojskowym wymiarem wojen napoleońskich. Szczególnie przydatna jest dla rekonstruktorów, dając im materiał do przemyśleń i refleksji nad tym jak używano umiejętności, które każdy rekonstruktor (niezależnie od strony konfliktu) nabiera we własnym zakresie i które demonstruje, lepiej lub gorzej, na inscenizacjach.

Napisz co myślisz:




© mail: admin na pulk12.pl